Author Archives: Dollars and Sense

GS Chu Hảo & soul-searching

Mấy bữa nay, thiên hạ xôn xao chuyện giáo sư Chu Hảo bị đề nghị kỷ luật vì suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Trên Luật Khoa tạp chí, Anh Cả Lý diễn giải khá lý thú về cách hiểu và dịch khái niệm “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa”. Cách dịch đó khá chuẩn, và … hàn lâm.

Trong đời thường, tiếng Anh có một từ khác có thể lột tả hàm ý tại sao Đảng cho rằng self-evolution là điều xấu cần trừng trị trong khi evolution vốn có ẩn ý tốt.

Sau khi có tin GS Chu Hảo bị Đảng làm khó, nhiều nhân vật có tiếng, như nhà văn Nguyên Ngọc, ra tuyên bố từ bỏ Đảng. Những tuyên bố đó, cũng như của những người đã từ bỏ Đảng từ trước tới nay, ẩn chứa các tâm sự phảng phất “Ta đã làm chi đời ta“.

Coi bộ khá khớp với hàm ý của từ soul-searching. Thử xét qua vài định nghĩa của các từ điển Anh-Anh.

Merriam-Webster:

examination of one’s conscience especially with regard to motives and values (tự vấn lương tâm nhất là về các động cơ và giá trị)

Collins liệt kê hai định nghĩa trong tiếng Anh và tiếng Mỹ:

(British English) deep or critical examination of one’s motives, actions, beliefs, etc. (American English) close, honest examination of one’s true feelings, motives, etc.

Trong phần định nghĩa từ này theo British English còn có dạng tính từ với giải thích

displaying the characteristics of deep or painful self-analysis (thể hiện các đặc điểm của sự tự phân tích sâu sắc hoặc đau đớn)

Ngay đầu trang định nghĩa từ này, từ điển Collins có một diễn giải dễ hiểu:

Soul-searching is a long and careful examination of your thoughts and feelings, especially when you are trying to make a difficult moral decision or thinking about something that has gone wrong. (Soul-searching là sự xem xét lâu và kỹ lưỡng về những suy nghĩ và cảm xúc của bạn, khi bạn đang gắng ra một quyết định đạo đức khó khăn hoặc nghĩ về chuyện/điều [hóa ra] đã sai.)

Và ví dụ kèm theo khá rõ:

I did a lot of soul-searching, trying to find out what had gone wrong in my life.

Đảng ghét là ghét chuyện đảng viên tự diễn biến để rồi tự vấn “Ta đã làm chi sai đời ta“.

Tôi không nói nên dịch ‘tự diễn biến‘ là ‘soul-searching’, nhưng từ này giúp hiểu rõ hơn lý do Đảng muốn trừng trị những ai muốn tự phân tích một cách sâu sắc hoặc đau đớn các giá trị/niềm tin/động cơ/hành động đạo đức [của Đảng/đảng viên].

PVLH

Advertisements

Thu nhập cơ bản (basic income)

Ngày 1-1-2017, Phần Lan bắt đầu chương trình thí điểm kéo dài 2 năm về thu nhập cơ bản (basic income, còn gọi là thu nhập tối thiểu, minimum income). Có 2.000 công dân đang ăn trợ cấp thất nghiệp được chọn ngẫu nhiên để tham gia chương trình này.

Những người được chọn sẽ được cấp thu nhập cơ bản hàng tháng 560 euro, mà không bắt buộc phải khai báo họ tiêu khoản tiền đó ra sao. Số tiền này sẽ được trừ khỏi bất cứ khoản phúc lợi nào khác mà họ đã nhận.

Theo số liệu chính thức, thu nhập trung bình trong khu vực tư nhân ở Phần Lan là 3.500 euro/tháng.

Thiết kế của chương trình này nhắm tới ngăn ngừa vấn đề “không có động cơ làm việc” của người thất nghiệp. Những người được chọn sẽ tiếp tục nhận được 560 euro ngay cả sau khi có việc làm.

Theo hệ thống an sinh xã hội hào phóng nhưng phức tạp của Phần Lan, người thất nghiệp hiện tại có thể từ chối một việc làm thu nhập thấp hoặc ngắn hạn vì sợ các phúc lợi tài chính của mình sẽ bị giảm mạnh. Tỷ lệ thất nghiệp ở Phần Lan (dân số 5,5 triệu) là 8,1% vào tháng 11-2016 với khoảng  213.000 không có việc làm — không đổi so với năm trước.

Với chương trình này, Phần Lan là nước đầu tiên ở Châu Âu thí điểm về thu nhập cơ bản. Trong một cuộc trưng cầu ý dân hồi mùa hè năm rồi, Thụy Sỹ đã bác bỏ mức thu nhập cơ bản phổ quát khoảng $3.300/tháng vì sợ nó sẽ khiến quốc gia khánh tận và khuyến khích người ta ăn không ngồi rồi.

Canada đã khảo sát ý tưởng này vào cuối thập niên 1970 khi thị trấn Dauphin, Manitoba, thử nghiệm “thu nhập tối thiểu” cho những cư dân có thu nhập thấp, được xác định bằng 60% mức nghèo đói. Kết quả cho thấy có sự sút giảm về số trường hợp nhập viện và các vấn đề bệnh tâm thần, tăng tỷ lệ tốt nghiệp trung học ở nam thanh niên và không có mấy tác động tới động cơ làm việc của cư dân.

Gần đây, chính quyền Ontario muốn tỉnh đông dân nhất Canada trở thành nơi đầu tiên ở Bắc Mỹ có chương trình thí điểm lớn nhất về thu nhập cơ bản. Chính quyền đã bổ nhiệm một cựu thượng nghị sĩ liên bang làm cố vấn đặc biệt để nghiên cứu cách thực hiện. Hồi đầu tháng 11-2016, cựu thượng nghị sĩ Hugh Segal đã đề xuất mức thu nhập cơ bản tối thiểu $1.320/tháng (gần 940 euro), tức khoảng 75% mức nghèo đói, và những người bị khuyết tật sẽ được thêm $500/tháng.

Người dân Ontario được mời đóng góp ý kiến về đề xuất của ông Segal trên mạng và tại một trong 15 buổi tham vấn công chúng từ tháng 11-2016 tới cuối tháng 1-2017. Chính quyền Ontario sẽ công bố báo cáo cuối cùng về các đợt tham vấn công chúng này và đưa ra kế hoạch làm thí điểm trước tháng 4-2017.

Để hiểu thêm về vấn đề này, mời đọc bài chi tiết của tôi hồi tháng 4-2016: Nhà nước cấp thu nhập cơ bản cho dân: mơ dễ hơn làm.

PVLH

“Last Christmas” nghĩa là gì?

last-xmasVậy là George Michael đã lặng lẽ ra đi vào đúng ngày Giáng sinh 25-12-2016. Và một trong những bản nhạc nổi tiếng nhất của anh (với ban Wham) là về Giáng sinh: Last Christmas. Ngậm ngùi trước sự ra đi đột ngột của George Michael, một số bản tin đã có kiểu chơi chữ, xem đây là “Giáng sinh cuối cùng” của anh. Continue reading

Brown bag (lunch)

Nhiều người đã lên tiếng về những chi tiết xạo của bài viết “Harvard, bốn rưỡi sáng“. Học kiểu burn the midnight oil (chong đèn tới sáng) đó đích thị là sinh viên từ nước khác (thường Châu Á) không quen với kiểu học ở Harvard nói riêng, và các trường đại học Mỹ nói chung.

Ai từng học ở Harvard chắc đều thấy chuyện học không chỉ diễn ra trong giảng đường mà thực ra chiếm thời lượng ít hơn các hoạt động khác. Đủ kiểu seminar, talk, forum, và event này nọ để tham gia.

Tất nhiên cũng tranh thủ thời gian, theo kiểu sử dụng thời gian (time management) một cách hiệu quả, chứ không phải nhồi nhét, chạy đua. Một tbrownbag_event_harvardrong những kiểu tranh thủ thời gian đó là tham dự brown bag lunch (hoặc chỉ nói gọn là brown-bag).

Brown bag là, well, cái túi giấy màu nâu nhạt để đựng đồ ăn (trưa). Nhiều hoạt động (thường ngoại khóa) được tổ chức trong giờ ăn trưa. Ai quan tâm thì tới dự, mang theo brown bag của mình, vừa ăn vừa nghe nói chuyện hoặc tham gia thảo luận. Ví dụ, ảnh bên là một event trong loạt “Sustainability Talks for Brown Bag Lunches“.

PVLH

 

Khẩu hiệu quảng bá du lịch của các quốc gia

Mới thấy bản đồ này hay hay, thể hiện khẩu hiệu quảng bá du lịch của các quốc gia trên thế giới. Chép về đây để dành.

Bấm để coi hình cỡ lớn. Kéo xuống dưới để coi danh sách cụ thể.

tourism-slogans

Danh sách các khẩu hiệu cụ thể

Country Slogan
Afghanistan none found
Albania Go your own way!
Algeria Tourism for everybody
Andorra The Pyrenean Country
Angola none found
Antigua and Barbuda The beach is just the beginning
Argentina Beats to your rhythm
Armenia Visit Armenia, It is Beautiful
Australia There’s NOTHING like Australia
Austria Arrive and revive
Azerbaijan none found
Bahamas Life Is Grand
Bahrain Ours. Yours. Bahrain
Bangladesh Beautiful Bangladesh
Barbados Brilliant Barbados
Belarus Hospitality Beyond Borders
Belgium The place to be
Belize Mother Nature’s Best-Kept Secret
Benin none found
Bhutan Happiness is a place
Bolivia Bolivia awaits you
Bosnia and Herzegovina The heart of SE Europe
Botswana Our pride, your destination
Brazil Brasil – sensational!
Brunei Darussalam A kingdom of unexpected treasures
Bulgaria A discovery to share
Burkina Faso none found
Burundi Beautiful Burundi
Cabo Verde No stress
Cambodia Kingdom of wonder
Cameroon All of Africa in one country
Canada Keep exploring
Central African Republic none found
Chad Oasis of the Sahel
Chile All are welcome
China China Like Never Before
Colombia Colombia is magical realism
Comoros none found
Congo none found
Costa Rica Essential Costa Rica
Côte d’Ivoire none found
Croatia Full of life
Cuba Autentica Cuba
Cyprus Cyprus in your heart
Czech Republic Land of stories
Democratic People’s Republic of Korea (North Korea) none found
Democratic Republic of the Congo none found
Denmark Happiest place on Earth!
Djibouti Djibeauty
Dominica The nature island
Dominican Republic Dominican Republic has it all
Ecuador All you need is Equador
Egypt Where it all begins
El Salvador The 45 Minute Country
Equatorial Guinea none found
Eritrea none found
Estonia Epic Estonia
Ethiopia Land of origins
Fiji Where Happiness Finds You
Finland I wish I was in Finland
France Rendez vous en France
Gabon none found
Gambia The smiling coast of Africa
Georgia For the best moments of your life
Germany Simply inspiring
Ghana none found
Greece All Time Classic
Grenada Pure Grenada
Guatemala Heart of the Mayan World
Guinea none found
Guinea-Bissau none found
Guyana South America Undiscovered
Haiti Experience It!
Honduras Everything is here
Hungary Think Hungary more than expected
Iceland Inspired by Iceland
India Incredible !ndia
Indonesia Wonderful Indonesia
Iran You Are Invited
Iraq The Other Iraq (Kurdistan)
Ireland Jump into Ireland
Israel Land of Creation
Italy Made in Italy
Jamaica Get All Right
Japan Endless discovery
Jordan Yes, it’s Jordan
Kazakhstan The land of wonders
Kenya Magical Kenya
Kiribati For travellers
Kuwait none found
Kyrgyzstan Oasis on the Great Silk Road
Lao People’s Democratic Republic (Laos) Simply Beautiful
Latvia Best enjoyed slowly
Lebanon Live Love Lebanon
Lesotho The Kingdom In The Sky
Liberia none found
Libya none found
Liechtenstein Experience princely moments
Lithuania See it! Feel it! Love it!
Luxembourg Live your unexpected Luxembourg
Macedonia Macedonia Timeless
Madagascar A genuine island, a world apart
Malawi The warm heart of Africa
Malaysia Truly Asia
Maldives The sunny side of life
Mali none found
Malta Truly Mediterranean
Marshall Islands none found
Mauritania none found
Mauritius It’s a pleasure
Mexico Live It to Believe It
Micronesia (Federated States of) Experience the warmth
Monaco Easy going Monaco
Mongolia Go Nomadic
Montenegro Wild Beauty
Morocco Much mor
Mozambique Come to where it all started
Myanmar Let the journey begin
Namibia Endless horizons
Nauru none found
Nepal Once is not enough
Netherlands The original cool
New Zealand 100% Pure
Nicaragua Unica. Original!
Niger none found
Nigeria Good people, great nation
Norway Powered by nature
Oman Beauty has an address
Pakistan none found
Palau Pristime Paradise Palau
Panama Panama Surprises
Papua New Guinea A million different journeys
Paraguay You have to feel it!
Peru Land of the Incas
Philippines It’s more fun in the Phillipines
Poland Move your imagination
Portugal Europe’s West Coast
Qatar Where dreams come to life
Republic of Korea (South Korea) Imagine your Korea
Republic of Moldova Discover the routes of life
Romania Explore the Carpathian garden
Russian Federation Reveal your own Russia
Rwanda Remarkable Rwanda
Saint Kitts and Nevis Follow your heart
Saint Lucia Simply beautiful
Saint Vincent and the Grenadines Discover SVG
Samoa Beautiful Samoa
San Marino San Marino For All
Sao Tome and Principe none found
Saudi Arabia Experience to discover
Senegal none found
Serbia My Serbia
Seychelles Another world
Sierra Leone The freedom to explore
Singapore Your Singapore
Slovakia Travel in Slovakia – Good idea
Slovenia I feel SLOVEnia
Solomon Islands Seek the unexplored
Somalia none found
South Africa Inspiring new ways
South Sudan none found
Spain #spainindetail
Sri Lanka Wonder of Asia
Sudan none found
Suriname A Colorful Experience… Exotic beyond words
Swaziland A royal experience
Sweden none found
Switzerland Get natural
Syrian Arab Republic Always Beautiful
Tajikistan Feel the friendship
Thailand Amazing Thailand. It begins with the people
Timor-Leste Being first has its rewards
Togo none found
Tonga The true South Pacific
Trinidad and Tobago The true Caribbean
Tunisia I feel like Tunisia
Turkey Be our guest
Turkmenistan none found
Tuvalu Timeless Tuvalu
Uganda You’re welcome
Ukraine It’s all about U
United Arab Emirates Discover all that’s possible
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland Home of amazing moments
United Republic of Tanzania The land of Kilimanjaro, Zanzibar and the Serengeti
United States of America All within your reach
Uruguay Uruguay natural
Uzbekistan Naturally Irresistible!
Vanuatu Discover what matters
Venezuela Venezuela is your destination!
Vietnam Timeless charm
Yemen none found
Zambia Let’s explore
Zimbabwe A world of wonders

Nguồn: Map, List (Google doc, including links).

(How not to) touch a raw nerve

Ăn mặc như du kích Việt Cộng (Ảnh từ Twitter)

Ăn mặc như du kích Việt Cộng (Ảnh từ Twitter)

Hồi đầu tuần này, Đại học Queen’s ở Kingston (giữa đường từ Toronto tới Montreal) điều tra sau khi trên mạng xã hội một số hình ảnh gây phản cảm từ một tiệc hóa trang của sinh viên (tổ chức bên ngoài trường). Trong các hình ảnh đó, một số sinh viên da trắng hóa trang thành nhà sư Phật giáo, sheik người Ả rập ở Trung Đông và du kích Việt Cộng đội nón lá. Continue reading

slut-shaming – Tại anh hay tại ả?

slutwalk_nyc_october_2011

(Ảnh: Wikimedia)

Mấy năm trước rộ lên nhiều vụ cưỡng hiếp tại cơ sở chính của Đại học York, Toronto. Hồi tháng Giêng năm 2011, tại một diễn dàn ở Trường Luật Osgoode Hall của đại học này, có vài cảnh sát viên được mời nói về vấn đề phòng chống tội phạm.

Không biết trời xui đất khiến sao mà cảnh sát viên Michael Sanguinetti nói rằng phụ nữ nên tránh ăn mặc như gái điếm (slut) để khỏi trở thành nạn nhân (“… women should avoid dressing like sluts in order not to be victimized“). Continue reading

“nhiệm vụ chính trị” dịch sao?

nhiemvuchinhtri-sMấy bữa nay chắc bà con có thấy cái tin đầy bức xúc là chính quyền thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, thường xuyên huy động giáo viên nữ đi tiếp khách hội nghị, liên hoan … Theo Báo Hà Tĩnh, lãnh đạo địa phương giải thích rằng “việc chính quyền điều giáo viên tiếp khách là do nhiệm vụ chính trị“.

Cụm từ “do nhiệm vụ chính trị” coi bộ đơn giản nhưng đừng tưởng bở là dễ dịch. Continue reading

THIS CAR IS A LEMON

(Ảnh: Trisha Glabb)

(Ảnh: Trisha Glabb)

Bà Trisha Glabb ở Ontario, Canada, có chiếc Ford Focus 2014 bị trục trặc về hộp số. Quá bực vì xe hay đột ngột lao về phía trước, bà dán đầy hình trái chanh và đề-can “THIS CAR IS A LEMON” lên xe. Bà đã hai lần thay cần số và nhiều lần cập nhật computer của xe.

Theo CBC, tính tới ngày 3-11-2016, Bộ Giao thông Canada đã nhận được 322 than phiền về các loại xe Ford Fiesta đời 2011-16 và Ford Focus đời 2012-16.

Trong tiếng Anh, lemon còn có nghĩa là xe dỏm (dùng để chỉ xe cũ used car). Trong kinh tế học có cả một mảng nghiên cứu về thông tin bất cân xứng trong thị trường xe cũ và dỏm (market for lemons) mà nhờ đó có người được trao giải Nobel.

Chứng khoán & bầu cử Mỹ

Mỗi mùa bầu cử Mỹ lại rộ lên đủ kiểu dự đoán kết quả bằng cách xem xét nhiều loại tương quan khác nhau. Có vẻ như dùng thị trường chứng khoán Mỹ thường dự đoán trúng kết quả. Nếu tin thị trường, tín hiệu hiện nay từ thị trường dường như không tốt cho Hillary Clinton. Continue reading

All about Dylan

Sáng mở radio trên xe nghe người dẫn chương trình trích một tweet bình rằng “Sắp tới hàng trăm nhà thơ đăng ký học chơi guitar”. Tin Bob Dylan được trao giải Nobel Văn học 2016 còn sốc hơn cả sốc, và hẳn nhiều người, trong đó có tui, bất mãn tuy cũng mê nhạc Dylan.

Anyway, lần giở đọc (lại) vài bài về Dylan.

Trên The Guardian, Richard Williams lý giải tại sao Dylan xứng đáng được giải Nobel Văn học. “There will be some who doubt Dylan’s right to the Nobel prize in literature. There are others who believe he should get a special Nobel just for being Bob Dylan.Cập nhật: Một vài ý kiến khác nói Dylan xứng đáng (Rob Sheffield viết trên Rolling Stone, Ludovic Hunter-Tilney trên Financial Times)

Nhiều bài cũ về Dylan tất nhiên xuất hiện trở lại trên newsfeed trên Facebook. Ví dụ, tạp chí chuyên điểm sách The New York Review of Books giới thiệu bài ‘I Is Someone Else’ của Luc Sante hơn chục năm trước, điểm nhiều cuốn sách về Dylan.

Một bài từ năm 2011 cũng được tạp chí 1843 của The Economist dẫn lại trên Facebook, với lời bình rằng Dylan cả đời đã thách thức mọi kỳ vọng, nay giựt giải Nobel âu cũng chẳng lạ.

Dành cho ai bất mãn khi nhiều thần tượng của mình chưa hề đoạt giải Nobel Văn học: Năm năm trước, Tim Parks nói giải Nobel Văn học là ngớ ngẩn (“What’s Wrong With the Nobel Prize in Literature“, bản dịch của Nguyễn Huy Hoàng “Vấn đề của giải Nobel Văn chương“).

Không rảnh đọc thì nghe một số bài trong danh sách 100 bài hát hay nhất của Dylan do Rolling Stone bình chọn. (100 Greatest Bob Dylan Songs).

Cập nhật: Financial Times cũng vừa nhắc lại bài hồi tháng 11 năm ngoái về bài hát xếp hạng 1 trong danh sách nêu trên. “The Life of a Song: Like a Rolling Stone“.

 

Minh họa của Kathryn Rathke, 1843 Magazine

Minh họa của Kathryn Rathke, 1843 Magazine