{"id":5704,"date":"2017-03-14T11:17:16","date_gmt":"2017-03-14T15:17:16","guid":{"rendered":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/?p=5704"},"modified":"2021-02-02T23:06:51","modified_gmt":"2021-02-03T04:06:51","slug":"phong-trao-moi-truong-o-viet-nam-day-len-tu-tham-hoa-ca-chet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/?p=5704","title":{"rendered":"Phong tr\u00e0o m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u1edf Vi\u1ec7t Nam d\u1ea5y l\u00ean t\u1eeb th\u1ea3m h\u1ecda c\u00e1 ch\u1ebft"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Lien Hoang<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Kh\u01b0\u01a1ng An<\/em><\/strong> d\u1ecbch<\/p>\n<p>Li\u00ean X\u00f4 c\u00f3 Chernobyl. M\u1ef9 c\u00f3 \u201cM\u00f9a xu\u00e2n th\u1ea7m l\u1eb7ng\u201d c\u1ee7a Rachel Carson.[i]<\/p>\n<p>V\u00e0 Vi\u1ec7t Nam nay c\u00f3 Formosa, m\u1ed9t t\u1eeb nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi th\u1ea3m h\u1ecda sinh th\u00e1i v\u00e0 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t phong tr\u00e0o m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m ngo\u00e1i, t\u1eebng \u0111\u1ee3t t\u1eebng \u0111\u1ee3t s\u00f3ng \u0111\u00e1nh gi\u1ea1t v\u00e0o c\u00e1c b\u1edd bi\u1ec3n mi\u1ec1n trung Vi\u1ec7t Nam c\u00e1 b\u1ecb nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c do h\u00f3a ch\u1ea5t th\u1ea3i ra t\u1eeb C\u00f4ng ty Th\u00e9p Formosa H\u00e0 T\u0129nh. Ti\u1ebfp sau th\u1ea3m h\u1ecda c\u00e1 ch\u1ebft n\u00e0y l\u00e0 t\u1eebng \u0111\u1ee3t t\u1eebng \u0111\u1ee3t s\u00f3ng xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u t\u00ecnh v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ra tay h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i ngh\u0129 \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1ed3i chu\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, s\u1ef1 th\u1ee9c t\u1ec9nh\u201d cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam; nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Thu\u1eadt n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi Bloomberg BNA. \u201cH\u1ecd \u0111ang g\u1eb7p hi\u1ec3m nguy. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecd ph\u00e0n n\u00e0n tr\u00ean Facebook, h\u1ecd b\u00e0n t\u00e1n trong qu\u00e1n c\u00e0 ph\u00ea.\u201d<\/p>\n<p><strong><img data-attachment-id=\"5706\" data-permalink=\"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/?attachment_id=5706\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/lendongxuongdoai.info\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Formosa-affected-map.jpg?fit=389%2C631&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"389,631\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Formosa-affected-map\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/lendongxuongdoai.info\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Formosa-affected-map.jpg?fit=185%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/lendongxuongdoai.info\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Formosa-affected-map.jpg?fit=389%2C631&amp;ssl=1\" loading=\"lazy\" class=\"alignright size-full wp-image-5706\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lendongxuongdoai.info\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Formosa-affected-map.jpg?resize=389%2C631&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"389\" height=\"631\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/lendongxuongdoai.info\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Formosa-affected-map.jpg?w=389&amp;ssl=1 389w, https:\/\/i0.wp.com\/lendongxuongdoai.info\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Formosa-affected-map.jpg?resize=185%2C300&amp;ssl=1 185w\" sizes=\"(max-width: 389px) 100vw, 389px\" data-recalc-dims=\"1\" \/>Sinh k\u1ebf b\u1ecb \u0111e d\u1ecda <\/strong><\/p>\n<p>T\u00ednh t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 h\u01a1n 100 t\u1ea5n c\u00e1 ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thu gom d\u1ecdc d\u1ea3i d\u1ea5t d\u00e0i 200 c\u00e2y s\u1ed1 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean-Hu\u1ebf. N\u01b0\u1edbc th\u1ea3i c\u1ee7a nh\u00e0 m\u00e1y th\u00e9p ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y phenol, xyanua (cyanide) v\u00e0 hydroxit s\u1eaft, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ea3 xu\u1ed1ng Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng, l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n.<\/p>\n<p>N\u1ea1n nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c n\u00e0y \u0111e d\u1ecda sinh k\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0 d\u00e2n, ch\u1ee7 nh\u00e0 h\u00e0ng, ti\u1ec7m \u0103n v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1eafm truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam d\u1ecdc b\u1edd bi\u1ec3n mi\u1ec1n trung c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Th\u1ea3m h\u1ecda n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0m b\u00f9ng n\u1ed5 s\u1ef1 ph\u1eabn n\u1ed9 v\u00f4 \u0111\u1ed1i \u1edf Vi\u1ec7t Nam, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 nh\u1edd m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i lan truy\u1ec1n.<\/p>\n<p>V\u00e0 khi s\u1eafp t\u1edbi k\u1ef7 ni\u1ec7m m\u1ed9t n\u0103m x\u1ea3y ra th\u1ea3m h\u1ecda nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c Formosa, vi\u1ec7c \u0111\u1ec1n b\u00f9 c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u0110\u00e0i Loan, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 500 tri\u1ec7u \u0111\u00f4-la b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0 d\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1ecbu t\u00e1c h\u1ea1i c\u1ee7a n\u1ea1n nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c h\u1ea3i s\u1ea3n, di\u1ec5n ra r\u1ea5t ch\u1eadm ch\u1ea1p. V\u00e0 kh\u00f4ng r\u00f5 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 h\u1ebft bi\u1ec3u t\u00ecnh hay ch\u01b0a.<\/p>\n<p>\u201cS\u1ed1ng trong m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng b\u1ec1n v\u1eefng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n quy\u1ec1n\u201d; T\u00f4n N\u1eef Th\u1ecb Ninh, nh\u00e0 ngo\u1ea1i giao v\u1ec1 h\u01b0u v\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u00ed th\u1ee9c n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi Bloomberg BNA. \u201cNg\u01b0\u1eddi ta xem \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ec1n c\u01a1 b\u1ea3n, c\u0103n b\u1ea3n.\u201d<\/p>\n<p><strong>T\u1ea7ng l\u1edbp trung l\u01b0u ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng<\/strong><\/p>\n<p>Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng l\u1ea1 g\u00ec chuy\u1ec7n suy tho\u00e1i sinh th\u00e1i, th\u1eadm ch\u00ed trong nh\u1eefng n\u0103m h\u1eadu chi\u1ebfn, t\u1eeb n\u1ea1n \u00f4 nhi\u1ec5m do khai th\u00e1c bauxite \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean, t\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u1ed1n ch\u1eb7t c\u00e1c r\u1eebng nguy\u00ean sinh \u0111\u1ec3 nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho h\u00e0ng tr\u0103m \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng bi\u1ebfn c\u1ed1 Formosa \u0111\u00e3 ch\u00e2m m\u1ed3i ph\u1ea3n kh\u00e1ng theo nh\u1eefng c\u00e1ch v\u00f4 ti\u1ec1n kho\u00e1ng h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ho Nhu, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c d\u1ef1 \u00e1n thu\u1ed9c t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng CHANGE Vietnam \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, n\u00f3i, \u201cSau Formosa, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 b\u00e0n nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, nh\u1ea5t l\u00e0 nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh Formosa, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, nh\u01b0ng c\u0169ng nh\u1eafc t\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u00f3i chung.\u201d<\/p>\n<p>C\u0169ng nh\u01b0 \u0111ang di\u1ec5n ra \u1edf l\u00e1ng gi\u1ec1ng Trung Qu\u1ed1c, t\u1ea7ng l\u1edbp trung l\u01b0u ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111ang \u0111\u00f2i c\u00f3 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ea1ch h\u01a1n.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111ang th\u1eeba nh\u1eadn s\u1ef1 t\u00e0n ph\u00e1 do c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a g\u00e2y ra khi qu\u1ed1c gia c\u1ed9ng s\u1ea3n n\u00e0y h\u1ed3i ph\u1ee5c t\u1eeb chi\u1ebfn tranh sau n\u0103m 1975.<\/p>\n<p>V\u00e0 m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i \u0111ang k\u1ebft n\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi ta v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 l\u00ean \u00e1n c\u00e1c sai ph\u1ea1m v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, ngay c\u1ea3 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea3ng.<\/p>\n<p><strong>Kinh t\u1ebf \u0111\u1ed1i ch\u1ecdi v\u1edbi M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng<\/strong><\/p>\n<p>M\u00e3i t\u1edbi th\u1ebf k\u1ef7 n\u00e0y, c\u00f4ng cu\u1ed9c tho\u00e1t ngh\u00e8o c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn g\u1eadp gh\u1ec1nh do h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh t\u00e0n ph\u00e1 n\u1ec1n kinh t\u1ebf v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng m\u00e0 Ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c M\u00e0u da cam ph\u00e1 tr\u1ee5i r\u1eebng v\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ea5t b\u1ecb nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c.<\/p>\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u1ea7u t\u01b0 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc xu\u1ea5t kh\u1ea9u l\u1edbn v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i, qu\u1ea7n \u00e1o, gi\u00e0y, h\u1ea3i s\u1ea3n v\u00e0 hoa m\u00e0u.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng kinh t\u1ebf \u0111i k\u00e8m v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i, nh\u01b0 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh trong m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o n\u0103m ngo\u00e1i c\u1ee7a Ng\u00e2n h\u00e0ng Th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 B\u1ed9 K\u1ebf ho\u1ea1ch \u0110\u1ea7u t\u01b0 c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>\u201c\u1ede m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 l\u1edbn, t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ea1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng,\u201d b\u00e1o c\u00e1o n\u00e0y vi\u1ebft.<\/p>\n<p>B\u00e1o c\u00e1o n\u00e0y nh\u1eadn x\u00e9t r\u1eb1ng trong m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 th\u1ebf k\u1ef7 qua, \u201cl\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed th\u1ea3i nh\u00e0 k\u00ednh c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 t\u0103ng nhanh nh\u1ea5t trong khu v\u1ef1c, trong khi ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a kh\u00f4ng kh\u00ed, \u0111\u1ea5t \u0111ai v\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 s\u00fat gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng k\u1ec3.\u201d<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi n\u00e0y l\u1ebd ra \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o trong s\u1ef1 s\u00fat gi\u1ea3m \u0111\u00f3, theo Ton That Thien Bao, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u1ee7a d\u1ef1 \u00e1n qu\u1ea7n ch\u00fang Keep Vietnam Clean &amp; Green (Vi\u1ec7t Nam S\u1ea1ch v\u00e0 Xanh).<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i kh\u00f4ng hi\u1ec3u t\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn ng\u1eafn h\u1ea1n nh\u01b0 v\u1eady,\u201d Bao, m\u1ed9t c\u1ef1u c\u1ed1 v\u1ea5n v\u1ec1 ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng, n\u00f3i v\u1edbi Bloomberg BNA. \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1n ch\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 t\u00f4i th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\u201d<\/p>\n<p><strong>Rau qu\u1ea3 s\u1ea1ch<\/strong><\/p>\n<p>R\u1ea3i r\u00e1c \u1edf S\u00e0i G\u00f2n hi\u1ec7n nay c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1eeda h\u00e0ng b\u00e1n rau qu\u1ea3 organic (tr\u1ed3ng t\u1ef1 nhi\u00ean, s\u1ea1ch, an to\u00e0n) v\u00e0 nhi\u1ec1u xe h\u00e0ng rong b\u00e1n c\u00e0 ph\u00ea kh\u00f4ng pha t\u1ea1p v\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u00e1i c\u00e2y t\u01b0\u01a1i. Ch\u1ec9 m\u1edbi c\u00e1ch \u0111\u00e2y n\u0103m n\u0103m th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ines Quoico, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c trang tr\u1ea1i v\u00e0 c\u1eeda h\u00e0ng Organik Vietnam, n\u00f3i hi\u1ec7n nay c\u00f3 th\u00eam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n bi\u1ebft th\u1ef1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n s\u1ea1ch. Kh\u00e1ch h\u00e0ng c\u1ee7a b\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng l\u00e0 90% ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 10% ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay t\u1ef7 l\u1ec7 g\u1ea7n 50\u201350.<\/p>\n<p>\u201cTh\u1eadt k\u1ef3 di\u1ec7u; s\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 trong ba n\u0103m qua \u1edf ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t r\u1ea5t l\u00fd th\u00fa,\u201d b\u00e0 n\u00f3i v\u1edbi Bloomberg BNA.<\/p>\n<p>S\u1ed1 li\u1ec7u th\u1ed1ng k\u00ea ch\u1ee9ng minh nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a b\u00e0. Theo b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a Ng\u00e2n h\u00e0ng Th\u1ebf gi\u1edbi, 10% ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t thu\u1ed9c t\u1ea7ng l\u1edbp trung l\u01b0u v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e1o l\u00e0 s\u1ebd t\u0103ng v\u1ecdt l\u00ean t\u1edbi h\u01a1n 50% v\u00e0o n\u0103m 2035. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng c\u1ee7a c\u1ea3i m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 chi cho th\u1ef1c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>H\u00e3ng nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng Nielsen ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng 89% ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t s\u1ebd chi nhi\u1ec1u h\u01a1n cho th\u1ef1c ph\u1ea9m t\u0103ng l\u1ee3i \u00edch s\u1ee9c kh\u1ecfe, v\u00e0 34% xem s\u1ee9c kh\u1ecfe l\u00e0 m\u1ed1i quan t\u00e2m l\u1edbn nh\u1ea5t ho\u1eb7c th\u1ee9 nh\u00ec, so v\u1edbi 19% trong khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng Nam \u00c1.<\/p>\n<p><strong>Nh\u1eefng n\u1ed7i lo s\u1ee3 v\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m, v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb Facebook<\/strong><\/p>\n<p>H\u1ebft n\u1ed7i lo s\u1ee3 n\u00e0y t\u1edbi n\u1ed7i lo s\u1ee3 kh\u00e1c v\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0111\u00e3 khi\u1ebfn 92 tri\u1ec7u d\u00e2n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ee9ng ng\u1ed3i kh\u00f4ng y\u00ean. C\u1ee9 v\u00e0i th\u00e1ng l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t video quay l\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c lan truy\u1ec1n m\u1ea1nh m\u1ebd, ti\u1ebft l\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t nhu\u1ed9m rau cho xanh, ho\u1eb7c b\u01a1m h\u00f3a ch\u1ea5t v\u00e0o t\u00f4m.<\/p>\n<p>Khi th\u00eam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ti\u00eau d\u00f9ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a th\u1ef1c ph\u1ea9m h\u1ecd d\u00f9ng, h\u1ecd c\u0169ng h\u00edt th\u1edf kh\u00f4ng kh\u00ed v\u00e0 u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc b\u1ea9n h\u01a1n. Ch\u1ec9 s\u1ed1 Th\u00e0nh qu\u1ea3 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a [\u0110\u1ea1i h\u1ecdc] Yale x\u1ebfp Vi\u1ec7t Nam \u1edf h\u1ea1ng 170 trong 180 qu\u1ed1c gia v\u1ec1 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ec7 h\u1ea1i. Vi\u1ec7t Nam x\u1ebfp h\u1ea1ng 124 v\u1ec1 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u0129u g\u00e1nh n\u1eb7ng c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh hay n\u1ea1n \u0111\u00f3i, gi\u1edbi tr\u1ebb ng\u00e0y nay c\u00f3 th\u1ec3 b\u00e0n t\u1edbi thay \u0111\u1ed5i v\u00e0 c\u1ed5 x\u00fay c\u00e1c m\u1ee5c \u0111\u00edch m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ea5u tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd ch\u1ecdn l\u00e0 m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i, m\u00e0 \u1edf Vi\u1ec7t Nam th\u01b0\u1eddng ngh\u0129a l\u00e0 Facebook.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y vi\u1ec7c tranh lu\u1eadn tr\u00ean b\u00e1o ch\u00ed ch\u00ednh th\u1ee9c [\u201cl\u1ec1 ph\u1ea3i\u201d] v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00e2y tranh c\u00e3i th\u00ec kh\u00f3 h\u01a1n, do nh\u1eefng c\u1ea5m \u0111o\u00e1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea3ng. Nh\u01b0ng nh\u1edd c\u00f3 Internet, Vi\u1ec7t Nam n\u1edf r\u1ed9 c\u00e1c blog kh\u00f4ng b\u1ecb nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o [\u201cl\u1ec1 tr\u00e1i\u201d], v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u1edbi nh\u1eefng m\u1ed1i lo ph\u1ed5 bi\u1ebfn t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u00eanh kh\u00e1c tr\u00ean m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i. Bao v\u00e0 Nhu \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f4ng c\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u00e3 gi\u00fap truy\u1ec1n b\u00e1 \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u1eabn th\u1eadn tr\u1ecdng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ea5u tranh v\u00ec m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 n\u00f3 kh\u00f4ng bi\u1ebfn th\u00e0nh vi\u1ec7c \u0111\u1ea5u tranh \u00edt th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc h\u01a1n. Trong nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ch\u1ed1ng Formosa h\u1ed3i m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m ngo\u00e1i, s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u1ee7a c\u00f4ng ch\u00fang v\u1ec1 \u00f4 nhi\u1ec5m h\u00f3a ch\u1ea5t \u0111\u00e3 bi\u1ebfn th\u00e0nh s\u1ef1 ph\u1eabn n\u1ed9 v\u1ec1 vi\u1ec7c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ng\u1ed3i y\u00ean kh\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00e0ng khi\u1ebfn th\u00eam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u t\u00ecnh.<\/p>\n<p>Bao l\u00fd gi\u1ea3i, \u201cBan \u0111\u1ea7u h\u1ecd xem \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, v\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u1edbt l\u1edd n\u00f3, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ea3m th\u1ea5y quy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng.\u201d T\u00e2m t\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec3u t\u00ecnh, theo c\u00e1ch m\u00f4 t\u1ea3 c\u1ee7a anh, l\u00e0: \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 quy\u1ec1n c\u1ee7a t\u00f4i, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a t\u00f4i \u0111ang b\u1ecb h\u1ee7y di\u1ec7t.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u0110\u1ea5u tranh v\u00ec m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng<\/strong><\/p>\n<p>S\u1ef1 th\u1ee9c t\u1ec9nh v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 t\u1ef1 b\u1ed9c l\u1ed9 d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c.<\/p>\n<p>D\u00e2n oan t\u1eeb qu\u00ea \u0111i ki\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh m\u1ed9t c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ee5 s\u1edf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn; h\u1ecd t\u1eeb n\u00f4ng th\u00f4n l\u00ean th\u00e0nh ph\u1ed1 tr\u01b0\u01a1ng bi\u1ec3n ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i nh\u1eefng v\u1ee5 chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, lo\u1ea1i khi\u1ebfu n\u1ea1i ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t m\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c khai th\u00e1c bauxite, trong \u0111\u00f3 qu\u1eb7ng nh\u00f4m qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c \u1edf h\u1ea7m m\u1ecf m\u1edf, \u0111\u00e3 in \u00e1o thun, k\u00fd th\u1ec9nh nguy\u1ec7n \u0111\u01a1n v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed ki\u1ec7n th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>H\u1ecd c\u0169ng g\u00f3p ti\u1ec1n cho c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p thu h\u00fat nhi\u1ec1u ch\u00fa \u00fd nh\u1ea5t, h\u1ed3i th\u00e1ng 10 n\u0103m ngo\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1eb7ng h\u01a1n 16 t\u1ef7 \u0111\u1ed3ng (708.000 \u0111\u00f4-la M\u1ef9) cho n\u1ea1n nh\u00e2n l\u0169 l\u1ee5t, \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi quy\u00ean g\u00f3p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh n\u1ed5i ti\u1ebfng Phan Anh.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi quy\u00ean g\u00f3p th\u01b0\u1eddng th\u00edch t\u1eb7ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i do c\u00e1c ho\u00e0n c\u1ea3nh ngo\u00e0i t\u1ea7m ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a h\u1ecd, trong \u0111\u00f3 67 ph\u1ea7n tr\u0103m cho bi\u1ebft ti\u1ec1n quy\u00ean t\u1eb7ng c\u1ee7a h\u1ecd d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a thi\u00ean tai, theo m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o n\u0103m 2015 c\u1ee7a Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u X\u00e3 h\u1ed9i, Kinh t\u1ebf v\u00e0 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>C\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111ang b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng tinh th\u1ea7n \u0111\u1ea5u tranh v\u00ec m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi ch\u1edbm \u1edf Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 l\u1ed3ng c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1ee7ng h\u1ed9 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0o c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ngh\u1ecb s\u1ef1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a doanh nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p><strong>\u2018V\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i, b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Bui My Trang, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ph\u1ee5 tr\u00e1ch tr\u00e1ch nhi\u1ec7m x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a doanh nghi\u1ec7p \u1edf ng\u00e2n h\u00e0ng HSBC, n\u00f3i c\u00f4ng t\u00e1c thi\u1ec7n nguy\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e2n vi\u00ean bao g\u1ed3m nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111i xu\u1ed1ng \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long \u0111\u1ec3 t\u01b0 v\u1ea5n kinh doanh v\u1ec1 du l\u1ecbch b\u1ec1n v\u1eefng, v\u00e0 t\u1edbi m\u1ed9t t\u1ec9nh ngo\u00e0i v\u0103n ph\u00f2ng c\u1ee7a h\u1ecd \u1edf S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1eafp \u0111\u1eb7t c\u00e1c c\u1ed9t \u0111\u00e8n d\u00f9ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng m\u1eb7t tr\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201c\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i, b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i\u201d; Trang n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady v\u1ec1 ni\u1ec1m h\u00e3nh di\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e2n vi\u00ean v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. \u201cH\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00e3n nguy\u1ec7n. H\u1ecd ngh\u0129, \u2018T\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho x\u00e3 h\u1ed9i.\u2019\u201d<\/p>\n<p>Tuy v\u1eady, Nhu kh\u00f4ng tin r\u1eb1ng \u00fd th\u1ee9c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1edbi h\u1ea1n.<\/p>\n<p>T\u1ea1i v\u0103n ph\u00f2ng CHANGE \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, \u0111\u01b0\u1ee3c trang ho\u00e0ng v\u1edbi nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh th\u1eb1n l\u1eb1n v\u00e0 b\u00e1o, Nhu n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ph\u1edbt l\u1edd nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi h\u1ecd v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y s\u1ef1 t\u00e0n ph\u00e1 kh\u1ea3 d\u0129 c\u1ee7a than, \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng CHANGE nh\u1eafm t\u1edbi trong m\u1ed9t trong nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n \u01b0a th\u00edch c\u1ee7a m\u00ecnh. Vi\u1ec7t Nam d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh t\u1ea1o ra m\u1ed9t n\u1eeda n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u00ecnh t\u1eeb than v\u00e0o n\u0103m 2025 so v\u1edbi kho\u1ea3ng m\u1ed9t ph\u1ea7n ba hi\u1ec7n nay.<\/p>\n<p>Khi nh\u1eefng x\u00ec c\u0103ng \u0111an nh\u01b0 Formosa n\u1ed5 ra, Nhu n\u00f3i, c\u00f4ng ch\u00fang k\u1ef3 v\u1ecdng c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c phi v\u1ee5 l\u1ee3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p>C\u00f4 n\u00f3i, \u201cH\u1ecd mu\u1ed1n ch\u00fang t\u00f4i n\u00eau ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i.\u201d Nh\u01b0ng Nhu hy v\u1ecdng CHANGE s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c duy nh\u1ea5t l\u00ean ti\u1ebfng v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng; c\u00f4 n\u00f3i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p><u>Ngu\u1ed3n<\/u>: Lien Hoang,<a href=\"https:\/\/www.bna.com\/vietnams-environmental-movement-n57982084928\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em><strong>Vietnam\u2019s Environmental Movement Arises From Fish Kill<\/strong><\/em><\/a>, Bloomberg, 8\/3\/2017.<\/p>\n<p>[i] \u201cM\u00f9a xu\u00e2n th\u1ea7m l\u1eb7ng\u201d l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch khoa h\u1ecdc m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Rachel Carson, xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o th\u00e1ng 9\/1962, v\u1ec1 nh\u1eefng t\u00e1c h\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng b\u1eeba b\u00e3i thu\u1ed1c tr\u1eeb s\u00e2u. Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ni\u1ec1m c\u1ea3m h\u1ee9ng c\u1ee7a m\u1ed9t phong tr\u00e0o \u0111\u1ea5u tranh m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a C\u01a1 quan B\u1ea3o v\u1ec7 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 (EPA).<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/?p=5704\">B\u1ea3n ti\u1ebfng Vi\u1ec7t<\/a> \u00a9\u00a02017 <a href=\"http:\/\/lendongxuongdoai.info\/\">Ph\u1ea1m V\u0169 L\u1eeda H\u1ea1<\/a><\/p>\n<p>B\u00e0i li\u00ean quan: <strong><em><a href=\"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/?p=5679\" rel=\"bookmark\">Th\u1ea3m h\u1ecda Formosa: \u0110\u1ecf ch\u1ecdi Xanh \u1edf Vi\u1ec7t Nam<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Li\u00ean X\u00f4 c\u00f3 Chernobyl. M\u1ef9 c\u00f3 \u201cM\u00f9a xu\u00e2n th\u1ea7m l\u1eb7ng\u201d c\u1ee7a Rachel Carson. Vi\u1ec7t Nam nay c\u00f3 Formosa, m\u1ed9t t\u1eeb nhanh ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi th\u1ea3m h\u1ecda sinh th\u00e1i v\u00e0 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t phong tr\u00e0o m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5705,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false},"categories":[476,6],"tags":[487,255],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i1.wp.com\/lendongxuongdoai.info\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Formosa-protests.jpg?fit=360%2C201&ssl=1","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p7qNYI-1u0","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5704"}],"collection":[{"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5704"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6141,"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5704\/revisions\/6141"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lendongxuongdoai.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}